الشيخ فاضل اللنكراني
370
جامع المسائل (فارسى)
حق ندارند بدون اجازهء صاحبان آن املاك ، مسير آب مذكور را تغيير دهند ، و يا اينكه از آن آب به مقدارى بردارند كه از حاجت اهالى سابق كم بماند . سؤال 1404 : فرمودهايد كه حريم ده را كسى مالك نمىشود . بنابراين اكثر دهات و قصبات كه اول كوچك بوده و به تدريج زمينهاى اطراف آنها را كه موات بوده گرفته و خانه ساختهاند . همچنين فعلا زمينهاى مواتى كه متصل به ديوار دهات و قصبات است و بلامانع است مىگيرند و خانه مىسازند ، آيا متصرفان حريم ، مالك اين گونه زمينها شدهاند ؟ يا اينكه غصب است يا حكم ديگرى دارد ؟ جواب : اگر قبل از احداث قريه ، مزرعه احداث شده و قريه در زمين محياة ايجاد شده است ، قريه حريم ندارد . و چنانچه در اراضى موات احداث شده باشد حريم دارد . و نبايد در حريم خانه بسازند و مىتوانند به مقدار حريم رها كنند و بعد از آن خانه بنا كنند و اگر در حريم بسازند ، حكم غصب را دارد . سؤال 1405 : نظريهء حضرت عالى در مورد زمينهاى موات تحجيرشدهء اطراف روستاها چيست ؟ آيا تحجيركنندگان مىتوانند زمينهاى مزبور را احياى كنند ؟ و تصرف آنها در زمينهاى مزبور جايز است يا خير ؟ و در ضمن آيا معاملهء زمينهاى تحجيرشدهاى كه خريدوفروش شدهاند ، صحيح است يا باطل جواب : اگر زمين موات بالاصل بوده و حريم نبوده ، با وجود شرايط تحجير آن صحيح است و تحجيركننده مىتواند آن را احيا كند ، و يا حق تحجير خود را در مقابل عوض منتقل به ديگرى كند .